CHỌN O₂ SKIN - CHỌN TRỊ MỤN CHUẨN Y KHOA
Kết nối:

Bác sĩ da liễu giải đáp tất tần tật về isotretinoin trong điều trị mụn - Phần II

Uống Isotretinoin có bị bùng phát mụn không? Làm thế nào để giảm khả năng bùng phát/tái phát, giảm tác dụng phụ khi điều trị với Isotretinoin, và liệu thuốc này có làm gia tăng khả năng trầm cảm không? … Tất cả sẽ được bác sĩ da liễu giải đáp cặn kẽ trong bài viết.

Mục lục nội dung

  1. Isotretinoin có làm gia tăng khả năng trầm cảm không?
  2. Điều trị với Isotretinoin có bị bùng phát mụn không?
  3. Ai có nguy cơ cao cao bị bùng phát mụn khi điều trị với Isotretinoin?
  4. Có cách nào để giảm nguy cơ bùng phát mụn khi điều trị với Isotretinoin?
  5. Nên làm gì khi mụn bùng phát trong quá trình điều trị với Isotretinoin?
  6. Uống Isotretinoin trong bao lâu thì bắt đầu có tác dụng?
  7. Dấu hiệu nào nhận biết Isotretinoin bắt đầu có tác dụng?
  8. Sau khi dừng uống Isotretinoin, mụn có tái phát không?
  9. Nên làm gì để giảm khả năng tái phát mụn khi điều trị với Isotretinoin?
  10. Ai có nguy cơ bị tái phát mụn cao hơn sau khi ngừng Isotretinoin? 
  11. Có cần ngưng uống Isotretinoin khi tiêm vắc xin Covid 19 không?
  12. Có nên sử dụng các biện pháp xâm lấn như lăn kim, Peel da trong thời gian sử dụng Isotretinoin?

Isotretinoin có làm gia tăng khả năng trầm cảm không?

Một số người lo lắng việc trầm cảm/ lo âu khi sử dụng Isotretinoin. Trên thực tế, các dữ liệu sẵn có chưa đủ để thiết lập mối quan hệ nhân quả giữa việc sử dụng isotretinoin và các rối loạn tâm thần, tuy nhiên cũng không đủ để loại trừ khả năng này. 

Tiến sĩ Marc Glashofer (BSDL, New Jersey) cho rằng: “Trước đây, sự liên quan giữa việc dùng isotretinoin và triệu chứng trầm cảm/ lo âu đã được đặt ra, những mối liên hệ nhân quả dựa trên bằng chứng chưa bao giờ được khẳng định. Điều này cho thấy việc phơi nhiễm isotretinoin không phải là nguy cơ duy nhất gây ra trầm cảm ở bệnh nhân bị mụn trứng cá.”

Có nghĩa là chúng ta cần xét đến vấn đề tâm sinh lý khi bị mụn trứng cá, vốn dĩ mụn trứng cá cũng gây cho người bệnh ít nhiều sự mặc cảm, tự ti, ảnh hưởng tâm lý. Do đó không ngoại trừ khả năng việc sử dụng Isotretinoin ở thời gian đầu trên một số người gây ra hiện tượng bùng phát mụn (phần lớn gặp ở những bệnh nhân có nhân mụn đóng với kích thước lớn). Tuy nhiên, hiện tượng này sẽ sớm chấm dứt, sau khi thuốc đã phát huy công dụng và cho những cải thiện nhất định thì sức khỏe tâm lý cũng sẽ tiến triển tốt hơn.

Mặc dù cho đến hiện tại chưa có đủ dữ liệu để chứng minh mối liên hệ nhân quả giữa isotretinoin và và sự gia tăng nguy cơ trầm cảm nhưng nếu bạn hoặc người thân đang sử dụng isotretinoin và có những dấu hiệu của thay đổi cảm xúc, trầm cảm thì cần báo ngay cho Bác sĩ của bạn đề có hướng xử lý kịp thời, giúp bạn vượt qua giai đoạn điều trị một cách nhẹ nhàng và thoải mái nhất.

Điều trị với Isotretinoin có bị bùng phát mụn không?

Tất cả những thứ khiến da trở nên quá dầu hoặc quá khô, mất cân bằng hàng rào bảo vệ da đều có thể trở thành yếu tố làm bùng phát mụn. Có nghĩa rằng điều này có thể xảy ra không chỉ riêng với bệnh nhân sử dụng Isotretinoin mà nó còn đến từ nhiều nguyên nhân khác, ví dụ như chế độ chăm sóc da không khoa học cũng là nguyên nhân của hiện tượng mụn bùng phát.

Mặt khác, ở giai đoạn đầu của quá trình điều trị, ngoài Isotretinoin thì tình trạng mụn bùng phát cũng có thể xảy ra với những bệnh nhân bắt đầu liệu trình điều trị với các thuốc như kháng sinh, đặc biệt là những kháng sinh phổ rộng hoặc thuốc uống/ tiêm có chứa corticoid, thuốc bôi có chứa retinoid…

Bên cạnh đó, còn nhiều yếu tố khác liên quan đến khả năng bùng phát mụn như: Liều bắt đầu, tiền sử bệnh, tình trạng mụn hiện tại, cơ địa bệnh nhân, khả năng đáp ứng thuốc, phản ứng của cơ thể… 

Những điều này bạn sẽ được Bác sĩ tư vấn kỹ lưỡng trong quá trình thăm khám, bao gồm cả biện pháp dự phòng để đảm bảo hạn chế tối đa những nguy cơ, phản ứng phụ có thể xảy ra và giúp bạn yên tâm trong suốt quá trình điều trị của mình. 

Ai có nguy cơ cao cao bị bùng phát mụn khi điều trị với Isotretinoin?

Khi điều trị với Isotretinoin giai đoạn đầu, khả năng bùng phát cao hơn thường xảy ra ở những trường hợp sau: 

  • Bệnh nhân điều trị với isotretinoin bắt đầu ở liều 1mg/kg/ngày. 

  • Bệnh nhân có những tổn thương nhân mụn đóng với kích thước lớn trước khi điều trị với ISO thường có nguy cơ bùng phát cao hơn. 

Hiện tượng này thường chỉ xuất hiện ở tháng đầu tiên (thường vào khoảng tuần thứ 2-4) khi bắt đầu quá trình điều trị, sau đó sẽ được kiểm soát bằng phác đồ phù hợp. 

Để hạn chế điều này, các bác sĩ có thể cân nhắc việc giảm liều hoặc bắt đầu với liều thấp ở mức 0,5mg/kg/ngày để ngăn chặn khả năng bùng phát.

Có cách nào để giảm nguy cơ bùng phát mụn khi điều trị với Isotretinoin?

  • Qua thăm khám và tư vấn, bác sĩ sẽ tiên lượng để  lên phác đồ điều trị phù hợp nhất cho bạn trước khi bắt đầu điều trị.

  • Bắt đầu với liều thấp và tăng dần tùy theo thể trạng và mức độ đáp ứng thuốc của bệnh nhân (thông thường sử dụng Isotretinoin với liều bắt đầu 0,2-0,5 mg/kg/ngày, sau đó quan sát diễn tiến để tăng dần hoặc giảm liều)

  • Đối với các tổn thương mụn viêm, mụn bọc kích thước lớn cần chủ động chích rạch lấy mủ để giảm khả năng bùng phát

  • Cân nhắc sử dụng phối hợp Isotretinoin và kháng sinh (ngoại trừ kháng sinh nhóm tetracycline vì có liên quan đến phù não (hiện tượng giả tăng áp lực nội sọ) hoặc corticoid ngay từ đầu

Nên làm gì khi mụn bùng phát trong quá trình điều trị với Isotretinoin?

Một số trường hợp có thể gặp phải tình trạng mụn bùng phát sau khi bắt đầu liệu trình điều trị với isotretinoin ở tháng đầu tiên (thường vào khoảng tuần thứ 2-4). 

  • Trường hợp nhẹ sẽ tự hết mà không cần ngưng hoặc thay đổi quá trình điều trị.

  • Trường hợp nặng, bác sĩ có thể dùng steroid đường dùng toàn thân và thậm chí là cần ngưng isotretinoin nếu cần thiết. 

  • Sử dụng các loại thuốc điều trị với liều thấp và tăng dần qua quá trình theo dõi điều trị. Tiếp cận sử dụng sản phẩm một cách chậm rãi các hoạt chất, nồng độ sử dụng, lượng sử dụng, khoảng cách giữa các lần sử dụng hoặc sử dụng các sản phẩm làm dịu da đi kèm một cách hợp lý sẽ giúp ích rất nhiều cho bạn.

  • Điều chỉnh lại tất cả các yếu tố có thể làm bùng phát mụn như ăn uống, sinh hoạt, chăm sóc da, các sản phẩm điều trị, xem xét lại nguyên nhân gây nên mụn

  • Một số tình huống khác có thể khiến tình trạng mụn có xu hướng nặng hơn sau khi điều trị. Những trường hợp hiện tượng bùng phát mụn có thể nặng và cần được điều trị kết hợp kèm theo. Lúc này bạn cần trao đổi với bác sĩ điều trị của mình để được tư vấn phù hợp cho tình trạng của bạn

Uống Isotretinoin trong bao lâu thì bắt đầu có tác dụng?

Isotretinoin là thuốc uống có hiệu lực mạnh và có khả năng mang đến hiệu quả cải thiện ngoạn mục. Tuy nhiên hiệu quả đến nhanh hay chậm sẽ có sự khác biệt rất lớn giữa các bệnh nhân, điều này tùy thuộc vào mức độ đáp ứng thuốc và thể trạng, cơ địa từng người. Các trường hợp đáp ứng tốt sẽ mất khoảng từ 4 - 8 tuần (có trường hợp sớm nhất là khoảng 2 tuần). Tuy nhiên những trường hợp mụn nặng có thể mất đến 4 tháng để thấy được sự cải thiện. Và để đạt hiệu quả lâu dài cần một liệu trình từ 15 đến 20 tuần sử dụng, kết hợp với liệu trình duy trì để ngăn ngừa khả năng tái phát mụn.

Hãy cố gắng kiên trì để đạt được hiệu quả tốt nhất nhé!

Dấu hiệu nào nhận biết Isotretinoin bắt đầu có tác dụng?

Khi xuất hiện các triệu chứng khô da, bong tróc, khô môi sau 1 thời gian sử dụng Isotretinoin giai đoạn đầu, bạn có thể mong đợi sự cải thiện sau đó. Và để giảm các triệu chứng này hãy sử dụng dưỡng ẩm, dưỡng môi phù hợp, thuốc nhỏ chống khô mắt, uống nhiều nước. Bên cạnh đó, bạn có thể hỏi ý kiến bác sĩ để được giảm liều 

Sau khi dừng uống Isotretinoin, mụn có tái phát không?

Nhờ nhắm vào cả bốn cơ chế gây mụn trứng cá nên isotretinoin trở thành liệu pháp duy nhất mang lại khả năng thuyên giảm/sạch mụn lâu dài thậm chí là vĩnh viễn ở một số người. 

Tuy nhiên cho đến nay chưa có một giải pháp trị mụn khoa học nào mang lại khả năng loại bỏ vĩnh viễn mụn trứng cá. Việc điều trị với Isotretinoin chỉ mang đến hiệu quả giảm mụn lâu dài, nó vẫn có khả năng tái phát ở một số tình huống, bởi suy cho cùng mụn là bệnh mạn tính, nếu không có biện pháp dự phòng mụn tái phát thì điều này hoàn toàn có thể xảy ra. 

Nên làm gì để giảm khả năng tái phát mụn khi điều trị với Isotretinoin?

Mặc dù isotretinoin được công nhận là liệu pháp duy nhất mang lại khả năng thuyên giảm/sạch mụn lâu dài. 

Tuy vậy vẫn có nhiều báo cáo cho rằng thấy tỷ lệ tái phát mụn sẽ cao hơn khi bạn sử dụng Isotretinoin chưa đạt tổng liều tích lũy (khoảng 120mg/kg – 150mg/kg hoặc thời gian điều trị dưới 121 ngày) và không áp dụng liệu trình duy trì sau khi hết mụn. Ngoài ra, thời gian chữa trị kéo dài hơn mức khuyến nghị là 20 tuần (5 tháng) thì khả năng tái phát mụn cũng cao hơn

Mặt khác, có rất nhiều yếu tố tác động đến khả năng tái phát mụn.Và bạn cần biết rằng mụn vốn dĩ là bệnh mạn tính, nó hoàn toàn có khả năng tái phát nếu chúng ta không duy trì việc chăm sóc da một cách khoa học.

Vì vậy, ngoài tuân thủ điều trị thì duy trì việc chăm sóc da khoa học sau khi ngưng liệu trình là rất quan trọng góp phần ngăn ngừa khả năng tái phát. Khi được duy trì một cách hợp lý thì khả năng tái phát giảm đi đáng kể sau khi sử dụng OI, đặc biệt là khi kết hợp với adapalene 0.1 % dạng kem bôi trong giai đoạn duy trì.

Ai có nguy cơ bị tái phát mụn cao hơn sau khi ngừng Isotretinoin? 

Nhóm nguy cơ cao có nhiều khả năng cần một liệu trình Isotretinoin thứ hai phải kể đến như:

  • Nam giới, dưới 16 tuổi, hoặc đối tượng lớn tuổi (phụ nữ trên 25 tuổi)

  • Sống ở vùng đô thị

  • Thời gian điều trị với OI dưới 121 ngày (không uống đủ tổng liều Isotretinoin được khuyến cáo)

  • Đổ nhờn sớm trở lại sau điều trị

  • Số lượng mụn viêm nhiều

  • Tiền sử gia đình bị mụn

  • Mụn vùng thân mình (ngực, lưng…)

  • Hút thuốc lá

  • Hội chứng buồng trứng đa nang

  • Không điều trị liệu trình duy trì

Có cần ngưng uống Isotretinoin khi tiêm vắc xin Covid 19 không?

Với các dữ liệu hiện có thì không có chống chỉ định tiêm chủng vaccine COVID-19 với những người đang trong liệu trình uống isotretinoin. Tuy nhiên, cần được bác sĩ thăm khám và kê toa an toàn phù hợp với tình trạng cụ thể của bạn. Ngoài ra, bạn cũng cần thông báo về việc uống isotretinoin và các tiền sử liên quan với bác sĩ thăm khám sàng lọc trước tiêm chủng và tuân theo hướng dẫn của bác sĩ trực tiếp thăm khám cho mình.

Có nên sử dụng các biện pháp xâm lấn như lăn kim, Peel da trong thời gian sử dụng Isotretinoin?

Do các tác động giảm nhờn và gây khô da khi sử dụng Isotretinoin nên khả năng lành thương có thể chậm hơn bình thường. Do đó nếu bạn có ý định can thiệp các liệu pháp xâm lấn như peel da hay trị sẹo thì cần hỏi ý kiến bác sĩ để việc điều trị các biến chứng sau mụn được tiến hành một cách trơn tru và mang lại hiệu quả tối ưu nhất

 

(*) Hiệu quả điều trị có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa của mỗi người, nếu bạn có cơ địa tốt hiệu quả điều trị sẽ đạt cao hơn.

bởi O2 Skin 11:34 | 15-09-2021
Điểm: 5/5 (18 bình chọn)
Phòng Khám Chuyên Khoa Da Liễu O2 SKIN - Trị Mụn Chuẩn Y Khoa

Bài viết cùng chủ đề