CHỌN O₂ SKIN - CHỌN TRỊ MỤN CHUẨN Y KHOA
Kết nối:

Bác sĩ da liễu giải đáp tất tần tật về isotretinoin trong điều trị mụn - Phần 1

Trước khi bắt đầu liệu trình điều trị mụn với Isotretinoin, bạn cần  hiểu rõ tác dụng, tác dụng phụ, nguy cơ và những lưu ý quan trọng khi sử dụng Isotretinoin để quá trình điều trị được thuận lợi và mang lại kết quả cao. 

Mục lục nội dung

  1. Isotretinoin là gì?
  2. Isotretinoin điều trị mụn trứng cá dựa trên cơ chế nào?
  3. Isotretinoin trị mụn được chỉ định trong những trường hợp nào?
  4. Isotretinoin chống chỉ định ở những trường hợp nào?
  5. Thuốc trị mụn isotretinoin có những tác dụng phụ nào?
  6. Nên làm gì để giảm tác dụng phụ gây ra bởi Isotretinoin?
  7. Lưu ý gì khi sử dụng Isotretinoin?
  8. Cần làm gì khi chuẩn bị điều trị với isotretinoin?
  9. Lưu ý gì trong việc tránh thai khi điều trị với Isotretinoin?
  10. Nam giới điều trị với Isotretinoin có cần áp dụng biện pháp tránh thai an toàn?

Isotretinoin là gì?

Isotretinoin là  một chất hóa học với tên gọi 13-cis-retinoic acid thuộc nhóm retinoid (dẫn xuất vitamin A). 

Đây là thuốc để điều trị mụn trứng cá có hiệu lực mạnh và thường được điều trị cho các trường hợp mụn từ trung bình đến nặng. Phần lớn những người uống isotretinoin đều có hiệu quả cải thiện ngoạn mục các triệu chứng của mụn trứng cá và kết quả hiệu quả lâu dài chỉ sau một liệu trình từ 15 đến 20 tuần sử dụng. Bên cạnh khả năng trị mụn trứng cá hiệu quả, isotretinoin còn có khả năng ức chế sự phân hủy collagen, tăng tổng hợp collagen, thúc đẩy lành thương, từ đó ngăn ngừa sẹo mụn hiệu quả. 

Trên thị trường hiện nay, Isotretinoin có nhiều tên biệt dược khác nhau như Absorica, Accutane, Amnesteem, Claravis, Sotret...và thường được bào chế dưới dạng viên nang mềm với các hàm lượng 10mg, 20mg, 30mg, 40mg. 

Ở Canada, Anh, Úc, và Châu Âu, isotretinoin có ở cả dạng bôi cũng như dạng uống trong điều trị mụn.

Isotretinoin điều trị mụn trứng cá dựa trên cơ chế nào?

Isotretinoin tác động lên mụn trứng cá trên cả 4 cơ chế bệnh sinh: 

  • Thu nhỏ kích thước tuyến nhờn, giảm tiết bã nhờn, giảm mụn: Thông qua việc làm giảm kích thước của tuyến nhờn và qua đó, điều tiết nhờn làm giảm kích thước mụn, 

  • Ổn định sừng hóa cổ nang lông: Việc điều tiết nhờn giúp pH ở bề mặt da quay về mức ổn định, qua đó cân bằng hệ khuẩn chí da, giúp lỗ chân lông thông thoáng hơn, ngăn ngừa hình thành nhân mụn (mụn đầu đen và đầu trắng).

  • Kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn gây mụn: Nguồn thức ăn chính của vi khuẩn gây mụn C.acnes là túi bã nhờn, bụi bẩn, tế bào chết... Nhưng khi hệ khuẩn chí da cân bằng, tuyến nhờn ổn định đồng nghĩa với việc nguồn thức ăn của chúng bị cắt đứt, do đó làm giảm được sự tập trung và sinh trưởng của vi khuẩn C.acnes.

  • Giảm viêm: Khi cơ thể không nhận thấy sự tấn công của vi khuẩn gây mụn, tình trạng viêm sẽ không còn

Nhờ nhắm vào cả bốn cơ chế gây mụn trứng cá nên isotretinoin trở thành liệu pháp duy nhất mang lại khả năng thuyên giảm lâu dài.

Isotretinoin trị mụn được chỉ định trong những trường hợp nào?

Isotretinoin là thuốc kê đơn, thường được chỉ định trong các trường hợp mụn trứng cá từ trung bình đến nặng, không nên dùng trong các trường hợp mụn trứng cá nhẹ. Nếu như tình trạng mụn trứng cá của bạn nặng và không đáp ứng với bất kỳ liệu pháp điều trị nào trước đó, các bác sĩ có thể sử dụng đến thuốc isotretinoin để điều trị. 

Cụ thể, Isotretinoin được sử dụng dưới sự chỉ định của bác sĩ với các trường hợp sau:

  • Mụn kháng trị dạng nang cục, nặng, đề kháng (nhiều mụn cục viêm kích thước lớn hơn 0.5 mm) mà không đáp ứng với kháng sinh uống hoặc kháng androgen khi đã sử dụng tối thiểu 6 tháng

  • Mụn trứng cá ác tính, gây sẹo mức độ nặng, gây ra những vấn đề tâm lý đáng kể

  • Viêm nang lông gây ra bởi vi khuẩn gram âm do việc sử dụng dài ngày với kháng sinh trước đó trên những bệnh nhân bị mụn.

  • Mụn trứng cá dai dẳng ở những phụ nữ ngoài 30 tuổi (không sử dụng cho trẻ em dưới 12 tuổi)

Isotretinoin chống chỉ định ở những trường hợp nào?

  • Người sử dụng có tiền xử dị ứng với các dẫn xuất của vitamin A

  • Dị ứng hoặc quá mẫn cảm với các thành phần có trong thuốc

  • Có dự định hiến máu trong thời gian sắp tới

  • Phụ nữ đang dự định mang thai, đang mang thai hoặc cho con bú

Thuốc trị mụn isotretinoin có những tác dụng phụ nào?

Isotretinoin là thuốc trị mụn trứng cá  hiệu quả nhất hiện nay nhưng vì một số tác dụng phụ mà nó không phải là lựa chọn được đưa ra đầu tiên. 

  • Tác dụng phụ thường gặp nhất khi sử dụng Isotretinoin đó là khô môi, khô da, nứt nẻ, bong tróc. 

  • Nếu sử dụng isotretinoin trong thai kỳ có thể gây ra những khiếm khuyết thai nhi nghiêm trọng (sọ mặt, dị tật tim, điếc, hở hàm ếch, khuyết tật hệ thần kinh trung ương…) và tăng nguy cơ sẩy thai.

  • Các tác dụng phụ khác có thể xảy ra như khô mắt, chảy máu cam, tăng nhạy cảm với ánh nắng, đau nhức xương khớp, đau đầu dai dẳng, mất thính lực tạm thời. Một số gặp phải trường hợp bùng phát mụn thời gian đầu khi điều trị với isotretinoin uống, tuy nhiên nếu được điều chỉnh với liều lượng phù hợp, tình trạng này có thể được kiểm soát tốt hơn.

*Tác dụng phụ của isotretinoin phụ thuộc liều, có nghĩa là khi sử dụng với liều càng cao thì tác dụng phụ càng nhiều. Để hạn chế điều này, bác sĩ sẽ cân nhắc cho bệnh nhân sử dụng liều thấp kéo dài hoặc sử dụng phương pháp “pulse therapy” (là liệu trình chỉ dùng thuốc vài ngày mỗi tuần hoặc một tuần mỗi tháng)

Nếu gặp bất kỳ phản ứng phụ nghiêm trọng nào, hãy liên hệ với bác sĩ điều trị để có hướng xử lý phù hợp. 

Nên làm gì để giảm tác dụng phụ gây ra bởi Isotretinoin?

  • Tăng cường dưỡng ẩm da, môi. Đừng quên tham khảo ý kiến Bác sĩ để lựa chọn các loại dưỡng ẩm phù hợp với làn da của mình. 

  • Sử dụng thuốc nhỏ mắt (loại nước mắt nhân tạo/ thuốc giảm khô và dưỡng ẩm cho mắt) 

  • Tăng cường chống nắng, che chắn khi ra ngoài bởi vì isotretinoin làm tăng nhạy cảm ánh sáng, nếu không được che chắn kỹ lưỡng, nguy cơ cháy nắng có thể xảy ra.

  • Sử dụng sữa rửa mặt và các sản phẩm chăm sóc da dịu nhẹ, phù hợp. Tránh việc bôi kết hợp các loại kem trị mụn khác khi không có chỉ định của bác sĩ, vì điều này có thể làm tăng tình trạng khô da, đỏ da, nóng rát. 

  • Trong thời gian điều trị với Isotretinoin, bạn cũng nên hạn chế bổ sung thực phẩm chức năng chứa vitamin A để giảm thiểu nguy cơ tác dụng phụ gây độc

  • Chăm sóc sức khỏe tâm lý thật tốt

  • Uống đúng liều đúng giờ theo hướng dẫn của bác sĩ và kiên trì đến hết liệu trình

Lưu ý gì khi sử dụng Isotretinoin?

  • Tránh thai an toàn: Isotretinoin là thuốc có nguy cơ cao gây khuyết tật thai nhi. Vì vậy người sử dụng Isotretinoin (cả nam và nữ) được khuyến cáo sử dụng biện pháp tránh thai an toàn trong suốt quá trình điều trị, cũng như trong thời gian 1 tháng kể từ sau khi dùng liều thuốc cuối cùng. 

  • Kiêng dùng các chất có cồn bởi vì sẽ làm giảm hiệu quả của isotretinoin. 

  • Hạn chế bổ sung thực phẩm chức năng chứa vitamin A để giảm thiểu nguy cơ tác dụng phụ gây độc

  • Nên uống Isotretinoin vào lúc no và sau bữa ăn có chất béo/ mỡ để tạo điều kiện cho thuốc hấp thụ dễ hơn. dễ hấp thụ qua bữa ăn có chứa chất béo/ mỡ. Tuy vậy, vẫn nên hạn chế dung nạp chất béo/ mỡ trong các bữa còn lại trong ngày

  • Tuân thủ hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ để rút ngắn thời gian điều trị và đạt được kết quả tốt nhất: isotretinoin, còn các buổi ăn khác nên hạn chế.

  • Tuân thủ hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ để rút ngắn thời gian điều trị và đạt được kết quả tốt nhất

  • Luôn kết nối và phản hồi với Bác sĩ Da liễu về bất cứ phản ứng, tác dụng phụ nào mà bạn băn khoăn.

  • Không nên dùng cho trẻ em dưới 12 tuổi 

  • Ngoài ra, cần đọc kỹ trong tờ hướng dẫn sử dụng trong toa thuốc đi kèm để tránh các nguy cơ có thể xảy ra.

  • Không cho con bú trong và 1 tháng sau khi ngưng thuốc

  • Không hiến máu trong quá trình điều trị hoặc một tháng sau khi ngưng điều trị. Nếu như máu của bạn vô tình được dùng cho bệnh nhân mang thai nào đó thì có thể gây khiếm khuyết nghiêm trọng cho thai nhi

  • Không phối hợp điều trị giữa kháng sinh nhóm tetracycline với isotretinoin vì có liên quan đến phù não (hiện tượng giả tăng áp lực nội sọ)

  • Cần hạn chế ăn thức ăn hoặc sản phẩm chiết xuất vitamin A bởi khi sử dụng đồng thời có thể làm gia tăng tác dụng phụ của thuốc

Cần làm gì khi chuẩn bị điều trị với isotretinoin?

Trao đổi với bác sĩ về tiền sử bệnh và các triệu chứng tâm lý, dị ứng nếu có

Hãy thảo luận với bác sĩ về những vấn đề mà bạn hoặc một thành viên nào khác trong gia đình đang gặp phải như:

  • Dị ứng thức ăn hoặc thuốc nào đó

  • Mắc chứng rối loạn hành vi ăn uống do tâm thần hoặc có vấn đề về tâm thần

  • Các bệnh đái tháo đường, tim mạch, gan, hen phế quản…

  • Loãng xương hoặc đang sử dụng các thuốc như phenytoin (Dilantin) vì khi kết hợp với isotretinoin có thể làm gia tăng nhanh tình trạng loãng xương.

Làm các xét nghiệm theo yêu cầu

Bác sĩ có thể chỉ định lấy máu để làm một số xét nghiệm trước khi bắt đầu điều trị bởi isotretinoin làm thay đổi một số tế bào trong máu và ảnh hưởng lên gan. 

Xét nghiệm có thể gồm công thức máu, chức năng gan, triglyceride và cholesterol, thử thai qua nước tiểu. Trong quá trình điều trị cũng có thể sẽ tiếp tục cần đến những xét nghiệm này sau đó.

Lưu ý gì trong việc tránh thai khi điều trị với Isotretinoin?

Tư vấn tránh thai an toàn

Do những tác động cực kỳ nguy hại trên thai nhi, gây dị tật thai nhi nghiêm trọng nên tất cả phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cần phải được tư vấn đầy đủ về phương pháp điều trị bằng isotretinoin, đồng ý sử dụng phương pháp tránh thai an toàn và ký bản thỏa thuận đồng ý điều trị. Với cả bệnh nhân nam và nữ: không dùng thuốc nếu có dự định có thai trong vòng 3 tháng tới. Phải có biện pháp tránh thai trong vòng 3 tháng trước, trong và sau khi dùng thuốc (tốt nhất là 1 năm).

Thực hiện các test thử thai âm tính

Ngoài việc áp dụng các phương pháp tránh thai an toàn thì bệnh nhân nữ trong độ tuổi sinh sản có quan hệ tình dục cần thực hiện các test thử thai âm tính ít nhất một tháng trước khi bắt đầu liệu trình và sau khi ngưng điều trị với isotretinoin. Trong quá trình điều trị, mỗi tháng bạn cũng cần làm lại test thử thai một lần. 

Nam giới điều trị với Isotretinoin có cần áp dụng biện pháp tránh thai an toàn?

Isotretinoin có nguy cơ cao gây dị tật thai nhi nghiêm trọng, do đó bệnh nhân trong độ tuổi sinh sản cần được tư vấn kỹ lưỡng về các biện pháp tránh thai ai toàn. Điều này áp dụng cho cả đối tượng nam và nữ. Bởi cho đến hiện tại vẫn chưa có nghiên cứu đầy đủ nào khẳng định việc sử dụng isotretinoin là an toàn đối với phôi thai có bố sử dụng isotretinoin. Do đó để tránh những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra, tốt nhất bệnh nhân (cả nam và nữ) đều tuân thủ hướng dẫn điều trị khi sử dụng thuốc này và có biện pháp tránh thai an toàn trước, trong và sau khi khi kết thúc liệu trình điều trị với Isotretinoin ít nhất 1 tháng.

Hy vọng bài viết sẽ giúp bạn có thêm những thông tin hữu ích liên quan đến việc điều trị mụn trứng cá với Isotretinoin. Ngoài ra, để giúp bạn yên tâm hơn và có phương án dự phòng cho các tác dụng phụ có thể xảy ra trong suốt quá trình điều trị với Isotretinoin, O2 SKIN mời bạn theo dõi tiếp Phần II - Bác sĩ da liễu giải đáp tất tần tật về isotretinoin trong điều trị mụn

(*) Hiệu quả điều trị có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa của mỗi người, nếu bạn có cơ địa tốt hiệu quả điều trị sẽ đạt cao hơn.

bởi O2 Skin 10:11 | 15-09-2021
Điểm: 5/5 (16 bình chọn)
Phòng Khám Chuyên Khoa Da Liễu O2 SKIN - Trị Mụn Chuẩn Y Khoa

Bài viết cùng chủ đề